Astroturystyka w Polsce: pojęcie, atrakcje i uczestnicy
Abstrakt
Astroturystyka to rodzaj turystyki tematycznej łączącej edukację i zrównoważony rozwój z aktywnym wypoczynkiem. W Polsce zyskuje na popularności, szczególnie wśród pasjonatów astronomii. Celem pracy jest analiza astroturystyki na polskim rynku, uwzględniająca jej formy, grupy odbiorców oraz wyzwania, takie jak zanieczyszczenie światłem. W celu zgłębienia tematu przeprowadzono internetowe badanie ankietowe, które pozwoliło określić preferencje astroturystów oraz wskazać, które atrakcje uważają za najciekawsze. Respondenci najczęściej wskazywali planetaria, obserwatoria astronomiczne oraz parki ciemnego nieba. Na podstawie wyników wyłoniono również dwie grupy astroturystów — amatorów i pasjonatów, których wybory i oceny wyraźnie się różniły. Amatorzy częściej preferowali obiekty o charakterze interaktywnym, natomiast pasjonaci wykazywali większe zainteresowanie specjalistycznymi wydarzeniami tematycznymi. Pasjonaci oceniali zarówno własne doświadczenia, jak i same atrakcje astroturystyczne korzystniej niż amatorzy. Analiza pozostałych odpowiedzi umożliwiła identyfikację kluczowych potrzeb i barier w rozwoju turystyki astronomicznej, takich jak ograniczona oferta, niedostateczna promocja i infrastruktura oraz niska świadomość społeczna na temat zanieczyszczenia światłem. Mimo tych wyzwań astroturystyka w Polsce ma duży potencjał rozwoju, który wymaga większych inwestycji.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDFBibliografia
Bury R., 2014, Obszary ochrony ciemnego nieba narzędziem wspomagającym rozwój regionów peryferyjnych i marginalizowanych, „Prace i Studia Geograficzne”, nr 53, s. 145-165
Cyunel M., i in., 2015, Oświetlenie Miejskie w Kontekście Zanieczyszczenia Światłem, „Kosmos. Problemy Nauk Biologicznych”, nr 64 (4), s. 547-544
Czart K., i in., 2022, Polskie ośrodki astronomiczne, Wyd. Polskie Towarzystwo Astronomiczne, Warszawa
Dylak I., 2024, Potencjał turystyki astronomicznej w Polsce na przykładzie obiektu Gwiezdne Dolistowie w Bieszczadach, [w:] M. Makowska-Iskierka, J. Wojciechowska (red.), Komu potrzebna jest turystyka?, Łódź, s. 141-167
Falchi F., et al., 2016, The new world atlas of artificial night sky brightness, „Science Advances”, nr 2 (6), s. 1-25
Fayos-Solá E., et al., 2014, Astrotourism: No requiem for meaningful travel, „Pasos. Revista de Turismo y Patrimonio Cultural”, nr 12 (4), s. 663–671
Gater W., Vamplew A., 2024, Astronomia Przewodnik: Jak poznać tajemnice nocnego nieba, Wyd. Arkady, Warszawa
Iwanicki G., 2013, Wybrane aspekty turystyki astronomicznej w województwie lubelskim, „Zeszyty Naukowe. Turystyka i Rekreacja”, nr 11 (1), s. 133-146
Iwanicki G., 2019, Międzynarodowe społeczności ciemnego nieba jako przykład ochrony nocnego krajobrazu na terenach miejskich, „Czasopismo Geograficzne”, nr 90 (1), s. 18-40
Iwanicki G., 2022, Astro-tourism in the Czech-Polish Izera Dark Sky Park, (in) M. Novelli, J. Cheer, C. Dolezal, A. Jones C. Milano (ed.), Handbook of Niche Tourism, Pub. Edgar Elgar, s. 2-13
Jacobs L., et al., 2019, To wish upon a star: Exploring Astro Tourism as vehicle for sustainable rural development, „Development Southern Africa”, nr 37 (1), s. 87-104
Karpińska D., Kunz M., 2020, Ochrona nocnego nieba – wyzwanie dla Rezerwatu Biosfery Bory Tucholskie, [w:] Kunz M. (red.), Rola i funkcjonowanie parków krajobrazowych w rezerwatach biosfery, Wyd. Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń, s. 329–346
Karpińska D., Kunz M., Zanieczyszczenia światłem nocnego nieba w transekcie pomiarowym przez obszary chronione w Borach Tucholskich, [w:] Młynarczyk A. (red.), Środowisko przyrodnicze jako obszar badań, Wyd. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań, s. 9-25
Karpińska D., Kunz M., 2023, Przestrzenna i czasowa analiza zanieczyszczenia sztucznym światłem miejskiego nieba na przykładzie Torunia, [w:] M. Kunz (red.), Zanieczyszczenie światłem nocnego nieba – w stronę interdyscyplinarnego poznania, monitoringu i przeciwdziałania, Wyd. Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń, s. 101-118
Kołomański S., 2014, Zanieczyszczenie światłem i ciemność, „Prace i Studia Geograficzne”, nr 53, s. 29-46
Kunz M, 2023, Zanieczyszczenie światłem nocnego nieba – w stronę interdyscyplinarnego poznania, monitoringu i przeciwdziałania, Wyd. Naukowe UMK, Toruń
Kunz M., Karpińska D., 2023, Problematyka wizualizacji kartograficznej wyników pomiarów zanieczyszczenia światłem nocnego nieba, [w:] M. Kunz (red.), Zanieczyszczenie światłem nocnego nieba – w stronę interdyscyplinarnego poznania, monitoringu i przeciwdziałania, Wyd. Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń, s. 209-232
Light Pollution Think Thank, 2023, Zanieczyszczenie światłem w Polsce, Wyd. Centrum Badań Kosmicznych PAN, Warszawa
Majda P., 2022, Nadprzestrzeń staje się przestrzenią, „Akademia w Obiektywie”, s. 78-82
Mitura T., et al., 2017, Astro-tourism in the area of the polish-slovak borderland as an innovative form of rural tourism, „European Journal of Service Management”, nr 23, s. 45-51
Mrozek T., Kołomański S., 2014, Izerski Park Ciemnego Nieba i inne inicjatywy, „Prace i Studia Geograficzne”, nr 53, s. 171-185
Paskova M., et al., 2021, Astrotourism–Exceeding Limits of the Earth and Tourism Definitions?, „Sustainability”, nr 13 (1), s. 373-398
Pisarek M., i in., 2017, Astroturystyka w zainteresowaniu wybranych mieszkańców województwa podkarpackiego, „Polish Journal for Sustainable Development”, nr 21 (2), s. 101-106
Sewerniak J., Wojciechowski A., 2013, Planetaria i ich funkcja turystyczna. Przykład planetarium w Toruniu, „Problemy Turystyki i Rekreacji”, nr 4, s. 80-107
Ścibich-Kopiec A., Interaktywne centra nauki jako element strategii marketingu miejsc na przykładzie Centrum Nauki Kopernik, „Acta Universitatis Nicolai Copernici Zarządzanie”, nr 45 (4), s. 7-16
Ściężor T, et al., 2012, Light Pollution of the Mountain Areas in Poland, „Archives of Environmental Protection”, nr 38 (4), s. 59-69
Soleimani-Najafabadi S., 2012, Astronomical tourism (Astro Tourism) in Cebu, Philippines: Essential features in selected destinations and its complementing visitor attractions, „International Conference on Trade, Tourism and Management”, s. 129-133
Soleimani-Najafabadi S., et al., 2018, Astro-tourism conceptualisation as special-interest tourism (SIT) field: a phenomonological approach, „Current Issues In Tourism”, nr 22 (1), s. 2299-2314
Tapada, A., et al., 2021, Astrotourism: Literature review and framework for future research, „Enlightening Tourism. a Pathmaking Journal ”, nr 11 (2), s. 291-331
Wen, J., 2017, Astronomy tourism: Exploring an emerging and market: Group culture, individual experience, and industry future, Pub. James Cook Univerisyty, Townsvill
DOI: http://dx.doi.org/10.62875/tk.v2i135.1536
Odniesienia
- Obecnie brak jakichkolwiek odniesień.
Copyright (c) 2025 Maja Jędrzejewska, Czesław Adamiak
Instytucja sprawcza:
Instytut Sportu, Turystyki i Żywienia Uniwersytetu Zielonogórskiego
Bazy czasopism
Copyright © Turystyka Kulturowa 2008-2025. ISSN 1689-4642