Konsumenci Orientu czy kulturowi turyści? Dyskursy orientalistyczne w twórczości polskich raperów i raperek
Abstrakt
W ostatnich latach w polskiej kulturze popularnej można zauważyć coraz więcej inspiracji czerpanych z krajów i kultur azjatyckich, szczególnie Azji Wschodniej oraz Południowo-Wschodniej. Nie znajduje to odzwierciedlenia w polskojęzycznych studiach nad orientalizmem, w których najwięcej uwagi poświęca się relacjom Polski z krajami Europy Wschodniej, Zachodniej lub z krajami arabskimi. W artykule podejmuję próbę wyjaśnienia genezy popularyzacji Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej w publicznym dyskursie. Zwracam uwagę na szczególne znaczenie rynku, mediów oraz intensyfikującej się turystyki Polaków do Azji. Odwołuję się przy tym do koncepcji supermarketu kultury w ujęciu Gordona Mathews oraz spostrzeżeń Deana MacCannella na temat współczesnej turystyki. Poddaję również antropologicznej refleksji orientalne motywy w polskich utworach z gatunku rap, który wyraźnie zdominował krajową scenę muzyczną po 2017 r. Opierając się przede wszystkim na koncepcji orientalizmu opisanej przez Edwarda Saida, w tekście przeanalizowano sposoby przedstawiania Azji w 14 dziełach wydanych w latach 2012-2023.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDFBibliografia
Balcer A., 2023, Na Wschodzie bez zmian? Orientalizacja we współczesnej Polsce, Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu, Wrocław
Biedrowska-Pawlak, I., 2023, Spotify – sprawdź, czy tam jest Twoja grupa docelowa?, Wirtualne Media, www.wirtualnemedia.pl/artykul/spotify-twoja-grupa-docelowa, [dostęp: 05.01.2025]
Bobako, M., 2017, Islamofobia jako technologia władzy: studium z antropologii politycznej, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, Kraków
Boroń, M., 2023, Spotify Wrapped 2023: Czego Polacy słuchali najczęściej? Jest już coroczne zestawienie!, Interia, https://muzyka.interia.pl/wiadomosci/news-spotify-wrapped-2023-czego-polacy-sluchali-najczesciej-jest,nId,7179227, [dostęp: 05.01.2025]
Caillois, R., 1995, Żywioł i ład, PIW, Warszawa, s. 121-160
Cywiński P., 2013, Edward Said czyta Lonely Planet, post-turysta, https://post-turysta.pl/artykul/edward-said-czyta-lonely-planet, [dostęp: 1.06.2024]
Cywiński P., 2015, Seks na wakacjach, czyli kto z nas jest seksturystą?, post-turysta, https://post-turysta.pl/artykul/turystyka_seksualna, [dostęp: 26.12.2024]
Domańska E., 2004, The Orientalization of a European Orient: Turkquerie and Chinoiserie in Sixteenth and Seventeenth Century Poland, “Taiwan Journal of East Asian Studies”, Czerwiec 2004, s. 75-88
Fiuk K., 2017, Raport: Polacy coraz chętniej latają do Azji, Polska Agencja Prasowa, www.pap.pl/aktualnosci/news%2C1224579%2Craport-polacy-coraz-chetniej-lataja-do-azji.html, [dostęp: 05.01.2025]
Gandhi L., 2008, Teoria postkolonialna: wprowadzenie krytyczne, Wydawnictwo PWN, Poznań
Gardziński T., 2020, Polacy w 2020 słuchali nowego pokolenia raperów. Spotify Wrapped już jest, Spider’s Web, https://rozrywka.spidersweb.pl/spotify-wrapped-2020-taco-hemingway-quebonafide-podsumowanie, [dostęp: 05.01.2025]
German M., 2023, 560 procent turystów z Polski więcej? To możliwe, w Tajlandii, Reczpospolita, https://turystyka.rp.pl/popularne-trendy/art38713481-560-procent-turystow-z-polski-wiecej-to-mozliwe-w-tajlandii, [dostęp:05.01.2025]
Goffman E., 2008, Człowiek w teatrze życia codziennego, przeł. Helena Datner-Śpiewak i Paweł Śpiewak, Wydawnictwo ALETHEIA, Warszawa
Grabowski J., Stemplowski J., Koziara W., 2019, Egzotyka. Quebonafide. Wywiad-rzeka o podróży przez 70 krajów w rozmowie z Kubą Stemplowskim, Wydawnictwo QueQuality, Warszawa
Horolets A., 2013, Nie jestem turystą…, post-turysta, https://post-turysta.pl/artykul/nie-jestem-turysta, [dostęp: 26.12.2024]
Jerrentrup M. T., 2021, Staging the other: Orientalism in contemporary media practice, “Arte, Individuo y Sociedad”, 33(4), s. 1329-1346. https://doi.org/10.5209/aris.72035
King H., 2010, Lost in Translation: Orientalism, Cinema, and the Enigmatic Signifier, Duke University Press, Durham, https://doi.org/10.2307/j.ctv11smzrf
MacCannell D., 2002, Turysta. Nowa teoria klasy próżniaczej, tłum. E. Klekot, Wydawnictwo MUZA S. A
Maira S., 2002, Temporary Tattoos: Indo-Chic Fantasies and Late Capitalist Orientalism, “Meridians: feminism, race, transnationalism”, 3, s. 134 – 160
Małanicz-Przybylska, M., 2020, Słuchanie uwarunkowane kulturowo i społecznie. O kontekstualnym odbiorze muzyki, „Ethos. Kwartalnik Instytutu Jana Pawła II KUL”, 32(2 (126)
Masłowska M., 2023, Social media w Polsce. Sprawdź dane z raportu IAB!, Widoczni, https://widoczni.com/blog/statystyki-social-media-w-polsce/, [dostęp: 05.01.2025]
Mathews G., 2005, Supermarket kultury: kultura globalna a tożsamość jednostki, przeł. Ewa Klekot, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa
Mikulski M., 2024, Raport GfK i eSky.pl: Kierunki, o których Polacy marzą najbardziej, Nowa Turystyka, https://nowaturystyka.pl/raport-gfk-i-esky-pl-kierunki-o-ktorych-polacy-marza-najbardziej/, [dostęp: 05.01.2025]
Newton T., 2021, ‘One Night In Bangkok’, an unlikely hit about a bygone era in Thailand, Thaiger, https://thethaiger.com/bangkok/one-night-in-bangkok-the-song, [dostęp: 05.01.2025]
Polska Izba Turystyki, 2024, Zagraniczne wakacje Polaków 2024, Warszawa, https://pit.org.pl/wp-content/uploads/2024/09/Zagraniczne-wakacje-Polakow-2024_4.09.pdf, [dostęp: 05.01.2025]
Said E.W., 1978, Orientalism, Pantheon Books, New York
Sattarov S., 2021, Inspiracje orientalistyczne Adama Mickiewicza, „DEBIUTY MICKIEWICZA, DEBIUTY ROMANTYKÓW Studia. W 200. rocznicę debiutu wieszcza: 1818–2018”, red. Ławski Jarosław, Zabielski Łukasz, Polska Akademia Umiejętności, Kraków
Skórczewski, D., 2009, Polska skolonizowana, Polska zorientalizowana : teoria postkolonialna wobec “innej Europy”, „Porównania: czasopismo poświęcone zagadnieniom komparatystyki literackiej oraz studiom interdyscyplinarnym”, Nr 6 (2009), s. 95-105
Triasun E., Rymkiewicz D., 2023, Gdzie latali Polacy na wakacje w 2023? Kierunki znane od lat, ale zaskakują ceny biletów i okres wyprzedzenia, eSky Group, https://biuroprasowe.esky.pl/259011-gdzie-latali-polacy-na-wakacje-w-2023-kierunki-znane-od-lat-ale-zaskakuja-ceny-biletow-i-okres-wyprzedzenia, [dostęp: 05.01.2025]
Wernio M., 2017, Kogo Polacy słuchali najczęściej w 2017 roku? Dwóch raperów na podium rankingu Spotify, Noizz, https://noizz.pl/muzyka/spotify-ranking-najczesciej-sluchani-artysci-2017-roku-wedlug-spotify/2l5mfmz, [dostęp: 05.01.2025]
Wieczorkiewicz A., 2021, Apetyt turysty: o doświadczaniu świata w podróży. Universitas, Kraków
Wolff L., 2020, Wynalezienie Europy Wschodniej: mapa cywilizacji w dobie Oświecenia, przeł. Tomasz Bieroń, Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków
Zarycki T., 2014, Ideologies of eastness in Central and Eastern Europe, Routledge
ZPAV, 2018, Najlepiej sprzedającym się albumem ubiegłego roku była płyta rapera Quebonafide "Egzotyka", http://bestsellery.zpav.pl/aktualnosci.php?idaktualnosci=1607, [dostęp: 05.01.2025]
DOI: http://dx.doi.org/10.62875/tk.v4i137.1582
Odniesienia
- Obecnie brak jakichkolwiek odniesień.
Copyright (c) 2026 Aleksandra Barbara Wajs
Instytucja sprawcza:
Instytut Sportu, Turystyki i Żywienia Uniwersytetu Zielonogórskiego

Bazy czasopism
Copyright © Turystyka Kulturowa 2008-2025. ISSN 1689-4642





