Adaptacja zabytków na funkcje hotelarskie na przykładzie Stowarzyszenia Hotele Historyczne w Polsce
Abstrakt
Do najciekawszych trendów współczesnego hotelarstwa należy adaptacja zabytków do pełnienia funkcji hotelowych. Budowle, które utraciły swoje pierwotne przeznaczenie – takie jak zamki, dwory, pałace, kamienice, a nawet przykłady architektury poprzemysłowej i sakralnej – coraz częściej przekształcane są w obiekty noclegowe. Rosnąca liczba takich realizacji przyczynia się do powstawania i rozwoju krajowych oraz międzynarodowych organizacji zrzeszających hotele działające w obiektach zabytkowych. Przykładem jest Stowarzyszenie Hotele Historyczne w Polsce, będące częścią sieci Historic Hotels of Europe. Obecnie zrzesza ono 62 obiekty noclegowe, z których 26 to obiekty hotelarskie, natomiast pozostałe funkcjonują jako obiekty nieskategoryzowane.
Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie charakterystyki funkcjonowania podmiotów należących do wspomnianego stowarzyszenia. Zaprezentowano specyfikę ich działalności, uwzględniając typy zabytków oraz kwestie związane z klasyfikacją i kategoryzacją tych nietypowych przedsiębiorstw turystycznych. Omówiono również zagadnienia dotyczące ochrony dziedzictwa kulturowego w kontekście procesu adaptacji do funkcji hotelowej, a także znaczenie tych obiektów jako elementów infrastruktury turystycznej i atrakcji potencjalnie ciekawych nie tylko dla gości hotelowych, ale też dla kulturowo zorientowanych turystów.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDFBibliografia
Adamska-Idzikowska A., 2024, The adaptation of historic castles and palaces of the Lower Silesian Voivodeship into contemporary hotels, „Architectus”, nr 4, s. 53–63. doi: 10.37190/arc240406
Bondarenko I., He X., 2021, Hotels in objects of adaptative architecture: design as a means of transferring the image of the past, „Architecture – Civil Engineering – Environment”, nr 1, s. 5–14
Bursiewicz N., 2019, Architurystyka (Turystyka architektoniczna): w poszukiwaniu spektakularnych obiektów, „Turystyka Kulturowa”, nr 5, s. 7–26
Ciesielska O., Rouba R., Stasiak A., 2006, Hotelarstwo w zabytkach – grupy markowe, „Turystyka i Hotelarstwo”, nr 9, s. 9–34
Czyżniewska L. 2009, Uwagi dotyczące problemów adaptacji obiektów zabytkowych do współczesnych funkcji, [w:] B. Szmygin (red.), Adaptacja obiektów zabytkowych do współczesnych funkcji użytkowych, Lubelskie Towarzystwo Naukowe, Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków ICOMOS, Politechnika Lubelska, Warszawa – Lublin, s. 19–28
Duffy F., 2017, What is the meaning of this place? Loss of understanding and the place of the imagination in the context of historic church reuse, (in) D. Fiorani, L. Kealy, S.F. Musso (ed.), Conservation – Adaptation. Keeping Alive the Spirit of the Place. Adaptive Reuse of Heritage with Symbolic Value, European Association for Architectural Education, Rome, s. 85–92
Gawlicki M., 2023, Konserwacja wzgórza zamkowego w Gniewie w latach 1961–2011. Pół wieku w dziejach zabytku, „Ochrona Dziedzictwa Kulturowego”, nr 18, s. 127 – 148. doi: 10.35784/odk.3373
Giorgi L., 2017, The reuse of heritage with ‘symbolic value’ and university research, (in) D. Fiorani, L. Kealy, S.F. Musso (ed.), Conservation – Adaptation. Keeping Alive the Spirit of the Place. Adaptive Reuse of Heritage with Symbolic Value, European Association for Architectural Education, Rome, s. 139–150
González M.E.L, Malvárez M.N., 2023, Changes in the role of heritage in historic centres: the mutation of historic buildings into tourist accommodation, [w:] E. Navarro-Jurado, R. Larrubia, F. Alemida-García, J.J.N. Rivas (red.), Urban Dynamics in the Post-pandemic Period. Tourist Spaces and Urban Centres, Springer, Cham, s. 93–110. doi: 10.1007/978-3-031-36017-6_7
Górski M. 2021, Ocena oddziaływania na dziedzictwo (OOD) ICOMOS – zastosowanie w krajowej praktyce konserwatorskiej, „Ochrona Dziedzictwa Kulturowego”, nr 11, 2021. doi: 10.35784/odk.2797
Grabiszewski M., 2009, Adaptacja budowli zabytkowych na cele hotelowe, [w:] B. Szmygin (red.), Adaptacja obiektów zabytkowych do współczesnych funkcji użytkowych, Lubelskie Towarzystwo Naukowe, Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków ICOMOS, Politechnika Lubelska, Warszawa – Lublin, s. 43–53
Janowski Z., Janowski M., Problemy projektowe związane z adaptacją budynków zabytkowych na cele użyteczności publicznej, „Czasopismo Techniczne. Budownictwo”, R. 106, z. 2-B, s. 139–150
Kapera I., Wolak G., Cziomer M., 2024, Hotele historyczne: uwarunkowania rozwoju, znaczenie w turystyce i przykłady z Krakowa, „Turystyka i Rozwój Regionalny”, nr 22, s. 65–76. doi: 10.22630/TIRR.2024.22.18
Konieczna-Domańska A., 2015, Turystyka jako sposób komercjalizacji kultury na przykładzie hoteli w obiektach zabytkowych, „Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Turystyki i Języków Obcych w Warszawie. Turystyka i Rekreacja”, z. 2, s. 179–192
Lanz F., Pendlebury J., 2022, Adaptive reuse: a critical review, „The Journal of Architecture”, t. 27, nr 2–3, s. 441–462. doi: 10.1080/13602365.2022.2105381
Mikos von Rohrscheidt A., 2008, Turystyka kulturowa. Fenomen, potencjał, perspektywy, GWSHM Milenium, Gniezno
Mikos von Rohrscheidt A., 2016, Turystyka kulturowa. Fenomen, potencjał, perspektywy, Wydanie III, poprawione i rozszerzone, Kultour.pl, Poznań
Milewska M., Włodarczyk B., 2015, Hotelarstwo. Podstawowe wiadomości, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa
Molski P., 2009, Adaptacja – formy i uwarunkowania, [w:] B. Szmygin (red.)., Adaptacja obiektów zabytkowych do współczesnych funkcji użytkowych, Lubelskie Towarzystwo Naukowe, Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków ICOMOS, Politechnika Lubelska, Warszawa – Lublin, s. 87–97
Pasiut A., 20025, Trendy w hotelarstwie na 2025 rok. Przygotuj swój hotel na zmiany, dokument elektroniczny datowany na 1.01.2025, dostępny na stronie: https://betasi.pl/blog/trendy-w-hotelarstwie-na-2025-rok-przygotuj-swoj-hotel-na-zmiany [3.10.2025]
Pelczar G., 2005, Innowacyjność w hotelarstwie: przegląd nowoczesnych rozwiązań i trendów, dokument elektroniczny dostępny na stronie: www.horecatex.pl/innowacyjnosc-w-hotelarstwie-przeglad-nowoczesnych-rozwiazan-i-trendow [3.10.2025]
Rahovan A.-L., 2013, The Old Hotels of Transylvania: Heritage Tourist Resources, „Forum Geografic”, t. 12, nr 1, s. 100–107. doi: 10.5775/fg.2067-4635.2013.121.i
Rouba M., 2007, Zaman – czyli taki jak przed wiekami. W zgodzie z zabytkami, „Ochrona Zabytków”, nr 4, s. 57–66
Rouba R., 2004, Hotele w obiektach zabytkowych, „Ochrona Zabytków”, nr 1–2, s. 143–164
Rouba R., 2010, Hotelarstwo w zabytkowych rezydencjach jako czynnik modyfikujący otoczenie, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź
Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów, w których są świadczone usługi hotelarskie (Dz.U. 2017 poz. 2166)
Sadkowski W., Sala K., 2022, Wpływ pandemii COVID-19 na zarządzanie jakością w historycznych obiektach hotelarskich w Polsce, „Prace Komisji Geografii Przemysłu Polskiego Towarzystwa Geograficznego”, t. 36, nr 2, s. 203–214. doi: 10.24917/20801653.362.13
Sala K., 2018, Zarządzanie hotelarstwem historycznym w Polsce na przykładzie Fundacji Hotele Historyczne Polska (Heritage Hotels Poland), „Zeszyty Naukowe Małopolskiej Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Tarnowie”, t. 40, nr 4, s. 37–48. doi: 10.25944/znmwse.2018.04.3748
Sala K., Sadkowski W., 2024, Economic Determinants of the Development of the Historic Hotel Industry: A Case Study of Poland’s Zachodniopomorskie and Dolnośląskie Provinces, (in) S.S. Khalid (ed.), Proceedings of the 43rd International Business Information Management Association Conference (IBIMA): 26-27 June 2024: Sustainable global economic development within 2025 vision: research and practice, Communications, International Business Information Management Association, s.l., s. 563–574
Sowińska-Heim J., 2018, Transformacje i redefinicje. Adaptacja dziedzictwa architektonicznego do nowej funkcji a zachowanie ciągłości historycznej miejsca, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź
Szczepanowska K., 2017, Adaptacja zabytków architektury w Gdańsku. Zarys problematyki w świetle obowiązków organów ochrony zabytków, „Ochrona Dziedzictwa Kulturowego”, nr 4, s. 31–46. doi: 0.24358/ODK_2017_04_04
Szmygin B., 2007, Turystyka i jej konsekwencje dla wartości zabytkowych Kazimierza Dolnego, [w:] B. Szmygin (red.), Stare miasteczka w nowych czasach. Ochrona zespołów staromiejskich a turystyka masowa. Kazimierz – miasto zagrożone: materiały z konferencji naukowej, Kazimierz Dolny 30 listopada – 1 grudnia 2006, Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, Warszawa, s. 51–61
Szmygin B., 2009, Analiza obiektu zabytkowego jako element adaptacji do współczesnych funkcji użytkowych – metodologia Światowego Dziedzictwa, [w:] B. Szmygin (red.)., Adaptacja obiektów zabytkowych do współczesnych funkcji użytkowych, Lubelskie Towarzystwo Naukowe, Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków ICOMOS, Politechnika Lubelska, Warszawa – Lublin, s. 129–136
Szygendowski W., Walczak B.M., 2009, Adaptacje zespołów zabytkowych we współczesnych realiach społeczno-gospodarczych na przykładzie dziedzictwa poprzemysłowego Łodzi, [w:] B. Szmygin (red.)., Adaptacja obiektów zabytkowych do współczesnych funkcji użytkowych, Lubelskie Towarzystwo Naukowe, Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków ICOMOS, Politechnika Lubelska, Warszawa – Lublin, s. 137–157
Tajchman J., Piaskowa B., 2014, Na czym polega metoda adaptacji zabytków architektury do współczesnej funkcji, [w:] B. Szmygin (red.), Wartość funkcji w obiektach zabytkowych, Polski Komitet Narodowy ICOMOS, Muzeum Pałac w Wilanowie, Politechnika Lubelska, Warszawa, s. 299–314
Tavakoli S., 2015, Evaluating the Interpretation of Heritage Buildings by Architectural Conservation (The Case Study on Reused Houses as Hotels), Master Thesis, Eastern Mediterranean University, Gazimağusa, North Cyprus
Tavakoli S., Tumer E.U., 2024, Authenticity- and Sustainability-Based Failure Prevention in the Post-Conservation Life of Reused Historic Houses as Tourist Accommodations: Award-Winning Projects from Isfahan City, „Sustainability”, nr 16, s. 1–31. doi: 10.3390/su16166820
Urbaniak M., 2009, Kilka uwag do adaptacji i rewitalizacji gazowni klasycznych w Polsce, [w:] B. Szmygin (red.)., Adaptacja obiektów zabytkowych do współczesnych funkcji użytkowych, Lubelskie Towarzystwo Naukowe, Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków ICOMOS, Politechnika Lubelska, Warszawa – Lublin, s. 173–187
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. 2024 poz. 1292)
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych (Dz. U. z 2023 poz. 1944)
Ziarkowski D., 2014, Zamki na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Problemy konserwacji i udostępniania dla turystyki, Proksenia, Kraków
Ziarkowski D., 2025, Architektura współczesna i jej znaczenie dla turystyki kulturowej, „Perspektywy Kultury”, t. 49, nr 2, s. 135–153. doi: 10.35765/pk.2025.4902.11
https://kadyny.com.pl/atrakcje [27.10.2025]
https://muzeum.sulislaw.pl [27.10.2025]
https://nakomiady.pl/palac [20.10.2025]
https://palacrozalin.pl/o-palacu [20.10.2025]
https://turystyka.gov.pl/cwoh [10.10.2025]
www.archeologia.donimirski.com [27.10.2025]
www.hhpolska.com [10.10.2025]
www.historichotelsofeurope.com [10.10.2025]
www.historichotelsofeurope.com/destinations [6.10.2025]
www.olandia.pl/atrakcje/skansen [27.10.2025]
www.palacpacoltowo.pl [20.10.2025]
www.polskiehoteleniezalezne.pl [5.10.2025]
www.pot.gov.pl/pl/nowosci/aktualnosci-turystyczne/stowarzyszenie-hotele-historyczne-w-polsce-wsrod-najlepszych-2 [10.10.2025]
www.pot.gov.pl/pl/nowosci/wiadomosci-z-pot/pot-podpisala-porozumienie-o-wspolpracy-ze-stowarzyszeniem-hotele-historyczne-polska [10.10.2025]
www.propertynews.pl/hotele/siec-small-luxury-hotels-ma-swoj-pierwszy-obiekt-w-polsce,184312.html?mp=promo [5.10.2025]
www.relaischateaux.com/gb/hotel/quadrille [5.10.2025]
www.romantikhotels.com/en [6.10.2025]
www.zamek-gniew.pl/atrakcje/zwiedzanie-zamku [27.10.2025]
www.zameknaskale.com.pl/koncerty [27.10.2025]
DOI: http://dx.doi.org/10.62875/tk.v4i137.1584
Odniesienia
- Obecnie brak jakichkolwiek odniesień.
Copyright (c) 2026 Zbigniew Borek, Krzysztof Lipecki, Dominik Ziarkowski
Instytucja sprawcza:
Instytut Sportu, Turystyki i Żywienia Uniwersytetu Zielonogórskiego
Bazy czasopism
Copyright © Turystyka Kulturowa 2008-2025. ISSN 1689-4642