Nieoczywiste wyzwania normalności: długofalowe efekty pandemii Covid-19 w praktyce zarządzania dziedzictwem kulturowym w Polsce na przykładzie Zamku Wleń (Lenno)

Michał Ryszard Koskowski, Przemysław Nocuń

Abstrakt


Artykuł koncentruje się na ocenie długofalowych skutków pandemii Covid-19 w kontekście zarządzania obiektami dziedzictwa kulturowego o funkcjach turystycznych w Polsce na przykładzie Zamku Wleń, położonego w powiecie lwóweckim w województwie dolnośląskim. Zamek Wleń, w kontraście do wielu innych instytucji kultury w Polsce, w okresie pandemii zaobserwował bezprecedensowy wzrost liczby odwiedzających. Przeprowadzona analiza wskazuje, iż otwarty, plenerowy charakter obiektu, jego peryferyjne położenie względem większych ośrodków miejskich, elastyczność i kreatywność jego administratorów oraz specyficzna sytuacja prawna zamku stanowiły istotne czynniki przewagi konkurencyjnej w warunkach obowiązujących restrykcji sanitarnych oraz ograniczeń w zakresie turystyki międzynarodowej. Powrót do warunków rynkowych wymagał jednak podjęcia innych działań, obejmujących nawiązanie współpracy międzyinstytucjonalnej oraz intensyfikację aktywności promocyjnej w mediach społecznościowych. Autorzy formułują konkluzję, iż odporność organizacyjna, innowacyjność i gotowość do współpracy administratorów obiektów zabytkowych stanowią kluczowe determinanty utrzymania pozytywnych wskaźników frekwencyjnych w warunkach post-pandemicznej normalizacji rynku turystycznego.


Słowa kluczowe


zarządzanie; dziedzictwo; turystyka; pandemia

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


bankier.pl, 2025, 61 proc. Polaków planuje wyjazdy w 2025 r., ale krajowa turystyka traci na popularności, https://www.bankier.pl/wiadomosc/61-proc-Polakow-planuje-wyjazdy-w-2025-r-ale-krajowa-turystyka-traci-na-popularnosci-8894446.html [24.11.2025]

Borodako K., 2022, Organizational Resilience of Historical Venues' Operations During Pandemic Crisis, [w:] G. Wirth, A. Köbli (red.) Huncastle IV.- Castles and mansions IV: IV. International conference, Edutus University, Budapeszt, s. 11-22

Chorowska M., 2017, Początki zamków na Dolnym Śląsku – Wleń, Wrocław, Legnica, [w:] A. Bocheńska, P. Mrozowski (red.) Początki murowanych zamków w Polsce do połowy XIV w., Warszawa, s. 93-112

Chorowska M., Duma P., Furmanek M., Legut-Pintal M., Łuczak A., Piekalski J., 2016, Wleń jako miejsce centralne, „Archeologia Historica Polona”, nr 24, s. 153-193, DOI: 10.12775/AHP.2016.009

Czyżewski, K., Fogler, J., Gałązka, A., Hausner, J., Machnowska-Góra, A., Niezabitowski, M., Komar, M., Łysak, P., Opatowicz, A., Piaskowski, R., Purchla, J., Rondula, Ł., Sanetra-Szeliga, J., Szlendak, T., Szymańska, A., Świątkowska, B., 2020, Raport Kultura. Pierwsza do zamknięcia, ostatnia do otwarcia. Kultura w czasie pandemii COVID-19, Fundacja Gospodarki i Administracji Publicznej, Kraków, https://oees.pl/wp-content/uploads/2020/10/Raport-Kultura.pdf [11.11.2025]

Gajewska, K., Książek, A., Węglarczyk, J., Zientalska, D., (oprac.), 2020, Przemysł spotkań i wydarzeń w Polsce. Raport 2020, Polska Organizacja Turystyczna, Warszawa

Glapiak, E., 2025, To był najtrudniejszy sezon od dekad, „Business Insider”, https://businessinsider.com.pl/lifestyle/turystyka-w-polsce-2025-podsumowanie-sezonu-i-prognozy-na-kolejne-lata/0yesfqs [24.11.2025]

Goliński, M., 2017, Dzieje zamku Wleń, [w:] J. Piekalski (red.) Wleński mikroregion osadniczy w X-XVIII wieku. Przemiany krajobrazu kulturowego, Wrocław, s. 35-42

GUS, 2020, Wpływ pandemii COVID-19 na podmioty działające w obszarze kultury w IV kwartale 2020 r., Kraków, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/kultura-turystyka-sport/kultura/wplyw-pandemii-covid-19-na-podmioty-dzialajace-w-obszarze-kultury-w-czwartym-kwartale-2020-r-,23,4.html [11.11.2025]

GUS, 2021, Turystyka w 2020 r., Warszawa-Rzeszów, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/kultura-turystyka-sport/turystyka/turystyka-w-2020-roku,1,18.html# [12.11.2025]

Hoff, E., 2022, Turystyka i COVID-19. Czy branża wróciła do normalności? Jakie są prognozy na kolejne 10 lat? Eksperci WTTC przedstawili nowe raporty, https://stronapodrozy.pl/turystyka-i-covid19-czy-branza-wrocila-do-normalnosci-jakie-sa-prognozy-na-kolejne-10-lat-eksperci-wttc-przedstawili-nowe/ar/c7-17126051#polska-turystyka-tez-staje-na-nogi-co-raport-eir-mowi-o-wplywie-pandemii-na-nasz-kraj [11.11.2025]

ICOM, 2021, Museums, museum professionals and Covid-19: third survey. Report, https://icom.museum/en/news/museums-and-covid-19-third-icom-report/ [11.11.2025]

Kaczmarek, M., 2021, Pandemia vs sztuka. Ekonomiczne, finansowe i prawne skutki pandemii Covid-19 na przykładzie Filharmonii Łódzkiej, „Zarządzanie w Kulturze” 22 (2), s. 237-254

Koskowski, M., 2022, Instytucje kultury w trakcie i po pandemii, [w:] D. Olszewski-Strzyżowski (red.), Instytucje kultury w budowaniu bezpieczeństwa społecznego w dobie zagrożeń epidemicznych i militarnych, Warszawa, Akademia Finansów i Biznesu Vistula, s. 9-20

Koskowski, M., Borek, D., 2024, Ekonomiczne, prawne i społeczne aspekty zarządzania instytucjami muzealnymi i paramuzealnymi oraz ich wpływ na rozwój turystyki w małych miejscowościach w Polsce – przykład Wlenia i Mielnika, „Zeszyty Naukowe Akademii Górnośląskiej” nr 10 (22), s. 63-74, DOI: 10.53259/2024.10.07

Łopaciński, K., 2022, Turystyka polska w latach pandemii (2020-2021), Komunikat nr 1 Instytutu Turystyki SGTiH Vistula, Warszawa

Łuczak, A., Piekalski, J., 2017, Rekonstrukcja form osadniczych na Górze Zamkowej [w:] J. Piekalski (red.) Wleński mikroregion osadniczy w X-XVIII wieku. Przemiany krajobrazu kulturowego, Wrocław, s. 43-54

NEMO, 2021, Follow-up survey on the impact of the COVID-19 pandemic on museums in Europe, Final Report, https://www.ne-mo.org/fileadmin/Dateien/public/NEMO_documents/NEMO_COVID19_FollowUpReport_11.1.2021.pdf [11.11.2025]

Nocuń, P (red.), 2016, Wieża książęca w Siedlęcinie w świetle dotychczasowych badań. Podsumowanie na 700-lecie budowy obiektu, Siedlęcin-Pękowice-Kraków

Nocuń, P, 2021, Protection and popularization of archaeological heritage as an object of activity of a nongovernmental organisation supported by a university – an example of medieval ducal tower in Siedlęcin near Jelenia Góra, „Archaeologia Historica Polona”, nr 29, s. 155–173, DOI: 10.12775/AHP.2021.009

Panasiuk, A., 2020, Przyczynek do badań nad wpływem pandemii na stan gospodarki turystycznej, „Turystyka w Naukach Społecznych. Ekonomia i Finanse”, 3, 55–70

Pasternak-Zabielska, M., Instytucje kultury w okresie Covid-19. Muzealne strategie docierania do widzów, Raport z badania, Forum Edukatorów Muzealnych, Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów, Warszawa, https://nimoz.pl/files/articles/252/Raport_z_badania_Insytucje_kultury_w_okresie_covid.pdf [12.11.2025]

Szczukocka, A., 2023, Wpływ pandemii COVID-19 na branżę turystyczną w Polsce, „Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy” 74 (2), s. 124-140, http://dx.doi.org/10.15584//nsawg.2023.2.8

Szlendak, T., Nowiński, J., Olechnicki, K., Karwacki, A., Burszta, W. J., 2012, Dziedzictwo w akcji. Rekonstrukcja historyczna jako sposób uczestnictwa w kulturze. Narodowe Centrum Kultury, Warszawa

Szmytke, R., 2022, Turystyka i promocja turystyczna w czasach wyzwań – trendy czy chwilowe zmiany, [w:] D. Olszewski-Strzyżowski (red.), Instytucje kultury w budowaniu bezpieczeństwa społecznego w dobie zagrożeń epidemicznych i militarnych. Warszawa, Akademia Finansów i Biznesu Vistula, s. 147-163

UN Tourism, 2025, Data Dashboard, https://www.untourism.int/tourism-data/un-tourism-tourism-dashboard [11.11.2025]

UNESCO, 2021, World Heritage in the face of Covid-19, https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000377667 [11.11.2025]

UNWTO, 2022, Impact assessment of the Covid-19 outbreak on international tourism, https://www.unwto.org/impact-assessment-of-the-covid-19-outbreak-on-international-tourism [11.11.2025]

WHO, 2023, Emergency situational updates, https://www.who.int/publications/m/item/weekly-epidemiological-update-on-covid-19---19-january-2023 [11.11.2025]

Wielkopolska Organizacja Turystyczna, 2021, Frekwencja w obiektach szlaku piastowskiego w 2021 r., https://www.wot.org.pl/2021/05/frekwencja-w-obiektach-szlaku-piastowskiego-w-2020-r [15.11.2025]

Zientara B., 2008, Bolesław Wysoki. Tułacz, repatriant, malkontent. Avalon, Kraków




DOI: http://dx.doi.org/10.62875/tk.v4i137.1590

Odniesienia

  • Obecnie brak jakichkolwiek odniesień.


Copyright (c) 2026 Michał Ryszard Koskowski, Przemysław Nocuń

Instytucja sprawcza:

Instytut Sportu, Turystyki i Żywienia Uniwersytetu Zielonogórskiego

      

Logo UZ / Biuro Promocji

 
 
 
 
 
 

Bazy czasopism


Copyright ©  Turystyka Kulturowa 2008-2025. ISSN 1689-4642